STRAFRECHT EN STRAFVORDERING VOLLEDIG VORDERINGEN DIE UIT

STRAFRECHT EN STRAFVORDERING VOLLEDIG VORDERINGEN DIE UIT

MISDRIJIF ONSTAAN

Strafrecht en strafvordering Strafrecht Hoofdstuk 1 belangrijke begrippen 1.1 wat is strafrecht Is het geheel van rechtsregels die bepalen welke gedragingen, onder welke voorwaarden en in welke omstandigheden, tegenover welke personen misdrijven uitmaken, en dan onderhevig zijn aan sancties en/of maatregelen. Het strafrecht bepaalt ook waaruit de sancties of maatregelen kunnen bestaan, welke publiekrechterlijke organen bevoegd zijn om deze sancties en maatregelen op te leggen en op welke wijze dat moet gebeuren.

1.1.1 belangrijke elementen in deze definitie Het strafrecht is publiek recht (maar eis van het

slachtoffer blijft privaatrechtelijk) Het is de overheid die bepaalde gedragingen strafbaar stelt en die de sancties bepaalt.Een strafzaak gaat over een conflict tussen de overheid (openbaar ministerie) en een burger.Het slachtoffer is geen partij in het strafproces, maar maakt het burgerlijke luik van de strafzaak uit wanneer het slachtoffer een schadevergoeding eist. De eis van het slachtoffer is privaatrechtelijk.

Gedragingen die strafbaar zijn:

• Het gaat om een menselijk gedrag.
• Dit is enerzijds strafbaar bv opzettelijke slagen en verwondingen.
• Anderzijdskan het ook gaan om een gedraging die op zich niet strafbaar is maar

die strafbaar wordt door het ongewilde gevolg (onopzettelijke slagen en verwondingen.)

• Het zijn gedragingen van mensen, dus niet van dieren. De gedragingen kunnen

ook strafrechtelijke gevolgen hebben voor mensen die erbij betrokken zijn.

• Bv. Koe en stier breken uit hun wei en vernietigen de groententuin van een

tuinier. De koe en stier zullen niet strafbaar zijn vanwege vandalisme maar de eigenaar van de dieren kan wel burgerlijk aansprakleijk worden gesteld

• Ook rechtspersonen kunnen strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld - Dit

kan zowel publiek- als privaatrechtelijke rechtspersonen zijn. Enkele publiekrechtelijke rechtspersonen kunnen echter niet strafrechtelijk aansprakelijk

zijn. Art. 5 Sw. Welke wel:

• Tijdelijke verenigingen en verenigingen bij wijze van deelneming
• Handelsvennootschappen in oprichting o Burgerlijke vennootschappen -

Onder welke voorwaarden:

• Deze worden in de wet opgesomd 1 / 4

2

• Al deze elementen moeten aanwezig zijn vooraleer men kan spreken van

een misdrijf.• Vb. Valsheid in geschriften art. 193 Sw. enkel strafbaar wanneer het met bedrieglijk opzet of met oogmerk om te schaden gepleegd is.

• In welke omstandigheden o Gedragingen kunne al dan niet strafbaar zijn,

zwaarder of minder zwaar strafbaar naargelang omstandigheden.

• Slagen en verwondingen en zelfs doodslag kunnen bv geen misdrijf zijn

wanneer ze gebeuren onder de omstandigheid van wettige verdediging.Art. 416 Sw.

• Diefstal kan bv verschoonbaar zijn naargelang van het slachtoffer

diefstal bij verwanten in rechte lijn of ten nadele van echtgenoot worden niet bestraft. Art. 462 Sw.

• Een misdrijf door iemand met een blanco strafregister zal vaak

aanleiding geven tot toepassing van verzachtende omstandigheden en dus lagere straf. Maar door herhaling kan het bv ook de straf verhogen • Verzwarende omstandigheden o Diefstal met geweld

• Diefstal met braak en/ of inklimming o Slagen en

verwondingen met de dood als gevolg

• Ook poging en samenloop kunnen de zwaarte van de straf

bepalen

• Tegenover welke personen o De hoedanigheid van de dader en het slachtoffer

maken dikwijls een verschil uit in het strafrecht. Vb verwantschapbanden of affectieve banden tussen dader en slachtoffer zijn soms belangrijk art. 410 Sw. o Vb. Slagen en verwondingen zullen zwaarder bestraft worden wanneer het slachtoffer (belastingsinspecteur) verwond wordt omdat hij belastingsinspecteur is dan wanneer het in zijn privésituatie is.art. 278 Sw.

• Sancties en/ of maatregelen o Er is een onderscheid tussen strafrecht en moraal

• Zo zijn meerdere gedragingen die in deze maatschappij moreel afgekeurd worden maar niet strafbaar zijn vb. Prostitutie, gedragingen in sociale zekerheid,…

• Sommige morele gedragingen worden wel strafbaar gesteld om een

zekere orde in de maatschappij te behouden vb. Drugwetgeving, roken op publieke plaatsen,…)

- Welke publiekrechtelijke organen zijn bevoegd:

• Onderscheid tussen materieel en formeel strafrecht •

Materieel = geheel van rechtregels die de strafbare gedragingen beschrijven en sancties die erop van toepassing zijn

• Diefstal = strafbaar o Slagen en verwondingen toebrengen is

strafbaar o Het gebruik en veranderen van illegale drugs is strafbaar • Formeel/ strafprocesrecht beschrijft wie bevoegd is om over deze gedragingen te oordelen en op welke manier, volgens welke procedure.

• Voornamelijk besproken in wetboek van strafvordering 2 / 4

1.1.2 het legaliteitsbeginsel

Art 2 SW, art 10, 12 GW, art 11 §2 UVRM, art 7 lid 1 EVRM

Nullum crimen sine lege: geen misdrijf zonder wet

Een gedraging is enkel een strafbare gedraging als ze als dusdanig als strafbaar is omschreven in de wet.

Nulla poena sine lege: geen straf zonder wet

De rechter kan enkel een straf uitspreken tussen min. en max. de wet bepaald is.

1.1.2.3 het legaliteitsbeginsel heeft een aantal gevolgen 1) Bij strafrecht bevinden alle straffen zich in de wet -> NIET uit gewoonte dit door het legaliteitsbeginsel.2) Alle strafwetten moeten stikt geïnterpreteerd worden door legaliteiten.3) De niet terugwerkende kracht van de strafwet: is een bepaalde gedraging strafbaar of niet?Hierbij moet je altijd teruggaan naar het moment van de feiten, als het feit op dat moment wordt gezien als strafbaar dan wordt er een straf uitgesproken, als dat niet is dan wordt er geen straf uitgesproken.UITZ. Retroactiviteit van de mildere strafwet, op het ogenblik van de berechting bekijken, indien de strafwet us aangepast dan zal de mildere straf uitgesproken worden. Art. 2, §2 SW.Als de strafwet gewijzigd is tijdens het beroep, TOT het vonnis definitief is blijft de terugwerkende kracht duren. Bij de uitvoering geldt dit NIET aangezien het vonnis definitief is uitgesproken.

4) Terrotaliteitsbeginsel: art. 3 en 4 SW

Belgisch grondgebied: alles wat valt onder het Belgisch grondgebied

Belgische kust: alles tot 12 zeemijl van de Belgische kust. Art. 3 VN zeerechtenverdrag De

Belgische havens: alle boten die zich bevinden aan een Belgische haven bevinden

zich op Belgisch grondgebied. Uitz. Oorlogsschepen niet 1.2 bronnen van het strafrecht

1.2.1 wetgeving

Internationale bronnen

• Het Europees verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele

Vrijheden EVRM

• Het Internationaal verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten BUPO Nationale

bronnen

• De grondwet
• Het strafwetboek op basis van het strafrecht
• Complementaire wetten

- Dit zijn wetten die het strafwetboek aanvullen:

• Wet betreffende de internering
• Wet op kinderbescherming en nu vervangen door

jeugdbeschermingswet

• Wet betreffende de voorlopige hechtenis o De

probatiewet

• Wet op verzachtende omstandigheden o …
• De bijzondere strafwetten
• Buiten het strafwetboek zijn er nog vele specifieke strafwetten die een materie

regelen die niet in het strafwetboek voorzien zijn (Bv. Verkeerswetgeving).

We onderscheiden: 3 / 4

4

• Economisch strafrecht
• Sociaal strafrecht o

Fiscaal strafrecht o Administratief strafrecht

• Milieustrafrecht o …
• Decreten en ordonnanties
• Provinciale en gemeentelijke reglementen en verordeningen

1.2.2 rechtspraak

De vonnissen en arresten zijn geen bindende bron van recht maar wel gezaghebbend. In specifieke zaken zal de uitspraak vanhet Hof van Cassatie soms bindend zijn.

1.2.3 rechtsleer

• Addendum
• Men moet zich aan de meest strikte interpretatie houden, er is geen plaats voor vrije

rechtsvinding o De interpretatie door de rechtsleer heeft natuurlijk wel moreel gezag, maar geen bindende kracht

• De interpretatie door de rechtspraak daarentegen heeft meer gezag. Het

Hof van Cassatie oefent een grote controle uit op de eenheid van rechtspraak van strafrecht. De uitspraken van het Hof van Cassatie zijn niet bindend maar hebben een zeer grote invloed.

• Analoge interpretatie van het strafrecht kan eigenlijk niet volgens de regels van de strikte

interpretatie want dan zou men de leemten opvullen in de wet en zou men het toepassingsgebied verruimen.

• Uitzondering indien het in het voordeel is van de rechtsonderhorige
• Tijdsgebonden interpretatie mag wel bepaalde begrippen in het strafrecht zijn aan

aangepaste interpretatie onderhevig naar gelang de wijziging van de tijdsgeest.

• Voorbeeld: openbare zedenschending was 50 jaar geleden met een andere interpretatie

aangehouden dan tegenwoordig. Kledinggewoontes die nu als normaal gezien worden zouden een aantal jaar geleden openbare zedenschedning zijn. Denk maar aan bikini of monokini.

• / 4